Familie boomklever

Soms, als ik slechte berichten over de natuur en het milieu lees, heb ik het gevoel dat het allemaal zinloos is. Dat het niet uitmaakt dat we bewuster omgaan met plastic, vlees, brandstof, omdat het allemaal tóch een verloren zaak is. Maar gisteren en vandaag gebeurde er iets wat me hoop gaf. En omdat er al slecht nieuws genoeg is, hier een hoopvol bericht over twee boomklevers.

boomklever nestkast

In onze tuin woonde al een tijdje een boomklever. Boomklevers lijken een beetje op Zorro. Ze hebben een streep die van hun nek tot hun snavel loopt. Ze danken hun naam aan het feit dat ze heel gemakkelijk zowel naar boven als naar beneden kunnen kruipen over boomstammen. Het zijn grappige en brutale vogeltjes.

Op verschillende plekken in onze tuin hangen nestkastjes. Het nestkastje op de foto was ooit bedoeld voor meesjes. Vorig jaar zat er een koppeltje koolmezen in. In de winter kwam er echter een specht die het gat van het kastje vakkundig groter pikte, waardoor er voor het nestkastje dit seizoen vooralsnog weinig animo was. Casper was al van plan om het weg te halen en een nieuwe op te hangen.

Als je me volgt op Instagram, heb je misschien gezien dat we een vijver aan het aanleggen zijn (zal daar later hier op mijn blog meer over vertellen). Casper wilde de vijver graag afwerken met leem, omdat dat een natuurlijk product is en we hadden gehoord dat het veel voordelen zou hebben voor planten en dieren. Afgelopen vrijdag bracht hij de leemlaag rond de vijver aan. Gisteren (zaterdag) zagen we de boomklever ineens heel fanatiek aan het werk. Hij pikte steeds beetjes leem op en bracht die naar het nestkastje. Onze boomklever had een partner én een woning gevonden!

Fanatiek gooide het koppeltje eerst de resten van het koolmezennest naar buiten. Daarna begonnen ze met wat boomklevers het liefste doen als ze een nest bouwen: metselen. Het gloednieuwe leem van onze vijver bleek ideale specie. Met het leem metselden ze de door de specht gesloopte opening van het nestkastje precies op hun formaat. Ze werkten de hele dag door, vlogen af en aan met leem en later met ander nestmateriaal zoals boomschors.

Na een dag metselen zie je het resultaat hieronder. Een prachtig nest, precies op maat. Aan de binnenkant vast nog mooier dan van buiten. Wij zijn niet de enigen die blij zijn met onze nieuwe vijver.

In en om onze tuinen (en ‘onze’ staat in dit geval voor iedereen met een tuin of zelfs balkon) wonen vaak veel meer dieren dan we denken. Elk stukje natuur dat we koesteren of creëren helpt deze dieren, en alle kleine beetjes helpen, zo werd ik me dit weekend weer bewust. Op grote schaal heb je als individu misschien niet veel invloed, maar dat wil niet zeggen dat je invloed op kleine schaal niet groots kan zijn. Zo kan bijvoorbeeld een drinkgelegenheid (een simpele bak water of bijvoorbeeld een klein vijvertje) voor vogels en insecten in de zomer het verschil maken. Kunnen een aantal bloeiende planten in je tuin of op je balkon de bijen en vlinders helpen. Als we met z’n allen een beetje doen, doen we samen heel veel!

nest boomklever

Ik hoop natuurlijk dat de boomklevers eitjes gaan leggen en we straks babyboomklevers hebben. Op Instagram zal ik regelmatig een update plaatsen. Wens je een fijne nieuwe week!

12

Zilverblauw voor Groen #2

tuinontwerp

De afgelopen rare coronaweken is ons tuinproject een beetje onze houvast. Het merendeel van onze opdrachten is gecanceld, dus spenderen we de onverwachte vrije tijd die we hebben buiten. Buiten werken zorgt voor afleiding en geeft hoop. De moeder van mijn moeder (mijn oma dus), die tien kinderen had die zich allemaal regelmatig verveelden, zei altijd: ‘Maak je tijd vol!’ (in het Brabants ‘moak oew tèd vol!’) Naar die goede raad luisteren we dus maar. Beter zetten we deze periode om in iets constructiefs, een investering in de toekomst (op ons stokroosontwerp staat niet voor niets ‘to plant a garden is to believe in the future’). In paniek raken kan immers altijd nog, dus voor nu maken we paadjes, planten, zaaien en stekken we, knappen we dingen op en voeren we de kippen. Als dit de crisis van onze generatie is, dan komen we (vooralsnog) een stuk beter weg dan mijn eerdergenoemde oma, die twee wereldoorlogen meemaakte.

kippenren en flagstones

Vandaag vertel ik graag iets over het plan achter de werkzaamheden in onze tuin. Een plan voor een tuin als de onze realiseer je niet gemakkelijk alleen. Daarom schakelden we experts in. Voor ons tuinplan werken we samen met Sprinklr, een webshop in gifvrije en biologische tuin- en kamerplanten. Via hen maakten we kennis met tuinontwerpster ‘Het Natuurtalent’ Inge, die het ontwerp dat Casper maakte finetunede en nadacht over de beplanting. Het plaatje waar deze blogpost mee opent is een schets van Inge, die zoals ze zelf aangeeft ‘schildert met planten’. In deze schets worden de vormen en zichtlijnen van de tuin bepaald. Er wordt rekening gehouden met bijvoorbeeld de stand van de zon, windrichting, zogenaamde ‘looplijnen’ (hoe lopen mensen door een tuin) en bestaande beplanting, zoals onze monumentale beuk die een behoorlijke stempel op het ontwerp drukt.

Asters

Als je een tuin gaat aanleggen, begin je met het zogenaamde grondwerk, de fundering en basis van je tuin. Dat voerden we uit met behulp van onze lokale tuinman Ard van ‘Natuur en Tuin’ en machines van Van der Sanden. Onze tuin werd op hoogte gebracht, er werd 40 kuub tuinaarde aangevoerd om glooiingen te creëren en alles op niveau te brengen, we groeven een vijver en brachten geel zand aan op de plek waar we een terras gaan maken. Op plekken waar het nodig was verrijkten we de grond met compost (met veel dank aan Van Iersel). Daarnaast dacht Ard, een natuurman bij uitstek, goed mee en kwam hij met verrassende ideeën, zoals het creëren van een rustig hoekje met muurtjes van deels gebroken oude stoeptegels die we vonden bij het opruimen van de tuin. Fijn om op zo’n manier dingen te hergebruiken en een nieuwe bestemming te geven.

muurtje van stoeptegels

Afgelopen week hebben we samen met Ard en Inge een eerste start gemaakt met de gifvrije beplanting. Het was mooi om te zien hoe een proces als dit vorm krijgt. Er zit een visie achter de plek en positie van letterlijk elke plant. Uiteraard is dit pas het begin, een tuin moet letterlijk groeien en daar ook de tijd voor krijgen (Monty Don, een bekende Engelse tuinman, zegt niet voor niets ‘a garden isn’t a place, it’s a journey’).

FAM flower farm

Bij de kippenren hebben we een border gereserveerd voor mijn lievelingsbloem de Dahlia, uiteraard via onze vrienden van FAM Flowerfarm (wist je dat we hun huisstijl ontworpen hebben?). FAM Flowerfam is de enige Dahliakwekerij ter wereld die ‘Planet Proof’ gecertificeerd is, hetgeen betekent dat ze duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan, iets wat helaas niet vanzelfsprekend is. We hebben onder andere FAM’s bijen- en vlindermix geplant. Ik kan niet wachten tot de Dahlia’s opkomen. Binnenkort mag ik drie Dahliapakketten weggeven, hierover later meer.

Tot zover de huidige stand van zaken in de tuin. Komende weken gaan we onder andere aan de slag met onze vijver. Daarnaast heb ik een aantal kleinere projecten opgepakt, zoals het opknappen van een oud houtkacheltje dat uiteindelijk in de tuinkamer komt, het schilderen en opknappen van de buitenkant van onze studio en garage en wil ik nog graag iets vertellen over een fijn Belgisch buitenmerk dat we ontdekten. Genoeg inspiratie dus. Hoop dat het goed met je gaat en wens je een fijn weekend!

19

Zilverblauw voor Groen #1

Het huis dat uiteindelijk het onze werd stond in 2017 al een hele tijd te koop voordat wij het kochten. Dat was in die tijd in Oisterwijk best bijzonder. Ons huis ligt vlakbij het centrum, is ruim en heeft een relatief groot perceel van 1205m2. De reden dat het moeilijker verkocht, was dat het geheel behoorlijk verwaarloosd was. Aan het huis zelf moest veel gebeuren en aan de tuin was decennialang niks gedaan. Je had er een beetje moed (of naïviteit) voor nodig om dit huis te kopen. Casper en ik werden er smoorverliefd op, vooral omdat we zoveel mogelijkheden zagen in alle ruimte in en om het huis. Oké, het zou een enorm project worden, maar we zouden de tijd nemen om er iets moois en eigens van te maken.

Het woonhuis verbouwden we uiteindelijk in acht maanden tijd, terwijl we in de aanbouw, die nu onze studio is, woonden (zie hier hoe dat eruit zag). Ondertussen maakten we alvast plannen voor het opknappen van de studio en tuin. Casper, opgeleid natuurgids en enorme natuurliefhebber, had direct allerlei wilde plannen met de tuin. Ik wilde eigenlijk maar vier dingen: een boomhut, kippen, een Dutchtub (a girl can dream) en eekhoorns (ik had geluk, want die eekhoorns bleken er al te wonen).

tuin zilverblauw - voor

De tuin was volledig overwoekerd toen we het huis kochten. Het was een bos geworden. Dat klinkt leuk (en dat was het zeker), maar het betekende ook dat er helemaal geen zon kwam. De beplanting was eentonig en in feite was de tuin niet bruikbaar. Er waren geen verharde paden of plekken om te zitten, het was een oerwoud van planten en bomen zonder lijn of visie.

Op de foto hierboven zie je mijn moeder en oudste zoon Wolf in het voorjaar van 2018, ze zoeken paaseieren. Op de foto hieronder het eerste plekje in de tuin dat we ‘open’ hadden gemaakt zodat we er onze buitenoven neer konden zetten om pizza’s te bakken.

Er moest een hoop gebeuren om de tuin leefbaar te maken. Ons vorige huis had een heel gemiddelde tuin, dus we waren niet bepaald experts. Dat de monumentale beuk moest blijven was direct duidelijk, en alle andere mooie grote bomen ook, maar wat doe je met compleet uit de klauwen gegroeide hazelaars en zaailingen die inmiddels 8 meter hoog waren geworden? In de tuin stond ook een kerstboom op een heel onhandige plek. Die hadden de vorige bewoners waarschijnlijk geplant na hun eerste kerst hier: toen we hem omhakten, telden we 27 jaarringen.

De afgelopen twee jaar werkten we er samen met vrienden en bekenden hard aan om overzicht te creëren in de overwoekerde tuin. We snoeiden, kapten dode bomen en kleinere bomen op onhandige plekken, ruimden heel veel op (we vonden van alles in de tuin, van een lantaarnpaal tot een betonnen leeuw, heel veel glasscherven, puin, dakpannen, een kogel van een gevechtsvliegtuig uit de tweede wereldoorlog, twee vijvers waarvan we niet wisten dat ze er waren, sporen van een oude moestuin, bestrating onder een humuslaag, de lijst is eindeloos) en braken oude schuurtjes, een fietsenhok en een veranda af. Het meeste hout dat we zaagden, bewaren we nu in ons zelfgebouwde houthok, waarvan je een stukje ziet op de foto hieronder.

bovenaanzicht tuin

Al dat werk zorgde ervoor dat de tuin er vorige maand zo uitzag als op de foto’s hierboven en hieronder. Kaal, maar overzichtelijk. Klaar om ons masterplan tot uitvoering te brengen. Komende week een nieuw bericht met daarin foto’s en een update over de stand van zaken nu.

Wens je een fijn weekend!

7

Onze nieuwe kippen

Mus en kip

Dit weekend was het eindelijk zover: we haalden onze nieuwe kippen op. Als je dit blog al langer leest, al heel veel langer moet ik zeggen, dan weet je misschien nog dat we al eerder kippen hadden. Bij ons vorige huis hadden we een heel gemiddelde tuin en achterin die tuin woonden 3 kippetjes in een prachtig hok, dat Casper voor ze bouwde. Ik miste het om kippen te hebben. Kippen zijn gezellig, slim en leuk. Daarnaast eten ze al het eten op dat je over hebt en geven je in ruil daarvoor verse eieren, die zoveel lekkerder zijn dan supermarkteieren dat je nooit meer anders wil.

zilverblauw voor groen

In de maanden die we gebruikten voor de planning van onze tuin, waar het kippenhok ook onderdeel van uitmaakte, dachten we na over wat voor kippen we wilden. Toen ik een bericht op Instagram kreeg over het initiatief ‘Red een legkip’ en op hun site keek, was ik verkocht. ‘Red een legkip’ koopt legkippen op die door de industrie worden afgedankt. Ze zijn niet ziek of oud, maar niet langer voldoende economisch rendabel. Dat betekent dat ze eieren leggen die te groot zijn om in een doosje te passen, de eierschaal van hun eieren niet gelijkmatig genoeg is of ze nét niet genoeg eieren leggen. Normaliter gaan deze kippen naar de slacht om er kippensoep van te maken. Een klein percentage* van de kippen wordt gered door ‘Red een legkip’ en mag de rest van haar kippenleven leven als een echte kip, iets wat in de kippenindustrie niet of nauwelijks mogelijk is.

Kippen hebben ongeveer een vierkante meter per stuk nodig om lekker hun gang te kunnen gaan. De gemiddelde vleeskip in Nederland deelt die vierkante meter met -schrik niet- 19 soortgenoten. De gemiddelde legkip met 8. Als je naar onze nieuwe aanwinsten kijkt, zie je heel goed wat het gevolg is van die overbevolking in kippenstallen. Vanwege het gebrek aan ruimte gaan de kippen elkaar te lijf, waardoor de meeste nog maar amper veren hebben. Een gezonde kip, die goed in haar veren zit, heeft geen witte plekken in haar verenkleed. Onze kippen zien er nog relatief goed uit, omdat ze al even hebben kunnen aansterken bij een van de opvangplekken van ‘Red een legkip’. Toch zie je nog goed wat het gevolg is geweest van hun leven in de industrie.

Kippen zijn lieve, sociale dieren. Ze houden van zonnebaden, van kuilen graven waar ze lekker in gaan liggen (dat zie je op de foto hierboven) en de meeste zijn erg makkelijk tam te maken. De verzorging van kippen is niet moeilijk en in ruil voor je zorgen krijg je, afhankelijk van het soort kippen dat je hebt, bijna elke dag een ei. Dat de kippen van tegenwoordig zoveel eieren leggen is voor ons mensen fijn, maar voor een kip is het vreselijk. Ter vergelijking: in 1930 legde een legkip bij een boer 116 eieren in een jaar tijd. Nu is de gemiddelde legkip zó doorgefokt dat ze in een jaar 320 eieren legt. Dat is roofbouw op een kippenlijf. Na ongeveer 50 tot 70 weken voortdurend eieren leggen in de industrie krijgen de meeste kippen last van verminderde weerstand, slijtage en/of uitputting en worden ze door de boer verkocht als soepkip. Geen enkele kip uit de industrie wordt over het algemeen ouder dan 2 jaar, en dat terwijl een kip eigenlijk gemakkelijk 5 tot 10 jaar oud kan worden.

We hopen dat we onze kippetjes nog een fijn leven kunnen geven. Allemaal verzonnen we een naam voor één van de kippen en nu heten ze Snoopy, Berta, TikTok en Marie. Dat we nog maar lang van ze mogen genieten!

*De mevrouw van de kippenopvang vertelde dat onze kippen van een boerderij komen waar 60.000 kippen wonen. Van die 60.000 kippen kan ‘Red een Legkip’ er ongeveer 200 redden, de rest gaat naar de slacht. Ik vind het verschrikkelijke cijfers.

p.s. Op de hoogte blijven van de avonturen van Snoopy, Berta, TikTok en Marie? Op Instagram hebben ze hun eigen highlight waar ik regelmatig foto’s en filmpjes zal delen.

9

#stokroosinfluencer (update!)

#stokroosinfluencer

Zo, dat was overweldigend: in een uur tijd waren alle 100 zakjes stokrooszaadjes die we hadden gemaakt van zaadjes uit onze eigen tuin op. Een vol emmertje stokrooszaadjes verspreid door heel Nederland en België. Het in- en verpakken van de zaadjes was teamwork, ons hele gezin werkte eraan. Trots brachten we 100 enveloppen met zaadjes naar de brievenbus.

Het #stokroosinfluencer project gaat door
Lang nadat alle enveloppen de deur uit waren, kreeg ik nog berichten van mensen die om zaadjes vroegen. Daarom besloot ik een oproep te doen op Instagram en mensen te vragen hun overtollige zaadjes naar ons toe te sturen. Hoe groter de groene golf die we samen creëren, hoe beter. Er werd goed gehoor aan gegeven, dus vanavond om 19.00 uur kunnen we weer 100 zakjes aanbieden. Je bestelt de zaadjes hier in de shop.
Ik kan de mensen die zaadjes hebben opgestuurd niet genoeg bedanken. Dankzij hen kan het project nu verder. Bedankt @eclectic_fem, @huisvanlotte, @fre_derike, @noorsmit, @daphne_karmijnkobalt, @suzansilvius, @stikensteek, @jumelot, @anietbos, @kim.79, @nicwaas, @anny052967, @tamaraboonillustraties & @accessorizeyourhome. Waarschijnlijk vergeet ik nu een aantal mensen, ik kan het overzicht niet altijd even goed bewaren in het woud van direct messages op Instagram. Heb ik je niet genoemd maar heb je wel zaadjes opgestuurd: sorry, we zijn ook jou heel dankbaar!

Verzendkosten
Als je zaadjes bestelt, kun je ervoor kiezen om wel of geen verzendkosten (2,50) te betalen. Betaal je ze wel, dan draag je bij aan de kosten die we maken. Die kosten gaan verder dan alleen een postzegel. Zo gebruiken we ook verzendetiketten, enveloppen, zakjes voor de zaadjes en stickertjes. Het #stokroosinfluencerproject is non-profit, al het geld dat we binnenkrijgen steken we in het project. Kun of wil je de verzendkosten niet betalen, maar wil je wel bijdragen aan een groenere toekomst in deze onzekere tijd? Voel je niet bezwaard. Dankzij de mensen die de verzendkosten wel betalen, kunnen we vooralsnog ook een aantal zendingen kosteloos versturen. Zo helpen we elkaar.

Ik heb de zaadjes, hoe nu verder?
Stokrozen zijn makkelijke planten, dus ook als je geen groene vingers hebt lukt het je om mooie planten te kweken. Stokrozen groeien het liefst in de zon, maar ook in de halfschaduw of schaduw doen ze het prima. Het zijn tweejarige planten. Dat betekent dat de plant het eerste jaar alleen blad maakt en het jaar erop gaat bloeien. Na die twee jaar is de plant ‘klaar’. Dat wil echter niet zeggen dat hij dan verdwijnt: de stokroos zaait zichzelf over het algemeen uit, dus op de plek van je oude plant groeit gewoon weer een nieuwe. Één plant produceert enorm veel zaad, dat je zelf kan verzamelen om zo de groene golf nóg groter te maken. In mijn highlights ‘stokroos I&II’ op Instagram vind je informatie over het verzamelen van zaden en geef ik antwoord op de meest gestelde vragen.

Zaaien
Heb je de zaadjes ontvangen, dan kun je ervoor kiezen om ze direct buiten te zaaien, of eerst binnen voor te zaaien. In principe kun je buiten het hele jaar zaaien, behalve als het vriest. Wil je er zeker van zijn dat het buiten direct goed gaat met je zaadjes, wacht dan even tot halverwege april of tot de temperatuur zover is opgelopen dat er zeker geen nachtvorst meer komt. Stokrooszaad is sterk en makkelijk: je hoeft het eigenlijk alleen maar in de tuin, of bijvoorbeeld tussen een randje stenen te strooien en te bedekken met ongeveer een centimeter grond. De stokroos groeit graag in de buurt van muren, schuttingen, paaltjes of pergola’s, omdat die beschutting bieden tegen de wind. Stokrozen zijn ideale planten voor in een geveltuin, omdat ze maar héél weinig ruimte hebben om te kunnen groeien. Een randje van minder dan een centimeter tussen twee (stoep)tegels in is genoeg voor ze.
Je kunt nu, eind maart, al prima binnen voorzaaien. Begin mei plant je dan sterke plantjes buiten uit. Voorzaaien is heel simpel. Vul een bakje met potgrond en maak met je vinger een gaatje van ongeveer een centimeter diep. In dat gaatje strooi je twee of drie zaadjes. Geef af en toe een beetje water, niet teveel. Afhankelijk van de plek en temperatuur komen de zaadjes na ongeveer twee weken op. Soms duurt het langer, soms korter. Maak je niet te snel zorgen als je zaadjes niet direct uitkomen.
De plantjes op de foto hieronder links heb ik binnen voorgezaaid zijn nu twee weken ‘oud’. Maar ook de zaadjes die ik een paar weken geleden buiten tussen de tegels strooide komen al op, die zie je rechts. Je ziet dat de plantjes die ik heb voorgezaaid al wat groter zijn, omdat het binnen warmer is dan buiten, maar het plantje buiten doet het (ondanks de nachtvorst van de afgelopen dagen) prima. Zoals ik zei, stokrozen zijn sterke planten. Heb je binnen voorgezaaid en heb je na een maand nog geen plantjes? Maak een nieuw gaatje in je potgrond en probeer het opnieuw met 2 of 3 andere zaadjes. Heel veel succes!

#stokroosinfluencer

Ondertussen vordert ons eigen tuinproject gestaag. Casper rijdt al vanaf maandag af en aan met twee machines door de tuin voor zogenaamde ‘grondwerkzaamheden’. Op Instagram kun je het proces een beetje volgen, ik zal er in de loop van de week hier een update van geven. Fijne dag!

4